استناد و اعتماد به اين اصول در مقام استنباط از زمان شيخ جليل القدر حسين بن على بن ابى عقيل شروع شده و در واقع تدوين علم اصول فقه همراه با استناد و اعتماد برآن در مقام استنباط احكام شرعى توسط بزرگان فقه و فقاهت به ترتيب زير صورت گرفته است : 1 - حسين بن على بن ابى عقيل ملقّب به « حذّاء » معروف به « عمّانى » و « ابن عقيل » از فقهاى بزرگ و از بزرگان اماميّه و از متكلّمين وارسته‌اى است كه معاصر با ثقة الاسلام كلينى ( ره ) و از مشايخ جعفر بن محمد بن قولويه و نخستين كسى است كه در اوّل غيبت كبرى ، فقه را مهذّب كرده و با قواعد اصوليّه تطبيق نموده ، طريق اجتهاد و تطبيق احكام با ادلّه و اصول را باز نمود . شيخ مفيد به غايت او را ستوده است . « 1 » 2 - دوّمين كسى كه راه ابى عقيل را در تدوين علم اصول همراه با استناد به آن پيموده است ، ابو على محمّد بن احمد بن الجنيد اسكافى معروف به « ابن جنيد اسكافى » از اساتيد شيخ مفيد بوده ، تأليفات و آثارش به پنجاه جلد رسيده كه از آن جمله « الأفهام لاصول الاحكام » مىباشد . فقها از « ابن جنيد » و « ابن ابى عقيل » به عنوان « قديمين » يعنى دو فقيه دوران قديم ياد مىكنند ، آراء ابن جنيد همچون ابن ابى عقيل هميشه در فقه مطرح است . « 2 » 3 - محمد بن محمد بن نعمان العكبرى ملقّب به « شيخ مفيد » ، اوّلين فقيه بعد از غيبت كبرى ، داراى توقيعاتى از جانب امام عصر ( عج ) و از ابن شهرآشوب نقل است كه لقب مفيد را امام عصر ( عج ) به ايشان داده است . « 3 » اين فرزانه‌ى فقه و فقاهت علاوه بر تدوين

--> ( 1 ) - ريحانة الادب 7 / 360 . ( 2 ) - شهيد مطهرى ، آشنايى با علوم اسلامى / 294 . ( 3 ) - ابن شهرآشوب ، معالم العلماء / 101 .